piątek, 19 marca 2021

Stary szpital powiatowy przy ul. Łużyckiej

Informacje czerpałem ze strony https://www.olesnica.nienaltowski.net/Szpitale_przytulki.htm

Kościół Zbawiciela, 1954 r. (fot. Olgierd Czerner, kolorowane w MyHeritage)

Nie zajmiemy się dziś kościołem Zbawiciela, ale budynkiem widocznym po prawej stronie zdjęcia. Został on wybudowany na początku XIX w. jako szpital powiatowy (Kreis Krankenhaus, adres Wende Strasse 3). Pełnił tę funkcję do 1887 r. kiedy to wybudowano nowy szpital miejski (przy obecnej ul. Armii Krajowej).

Najprawdopodobniej po tym czasie budynek zajmuje Innere Mision (kościelna instytucja dobroczynna związana z kościołem ewangelickim) i zaczyna w nim prowadzić działalność dobroczynną.

Po dojściu do władzy nazistów w 1933 r. kościelna działalność charytatywna została mocno ograniczona, a później praktycznie całość aktywności dobroczynnej przejęło narodowosocjalistyczne państwo. W latach 1941-42 budynek był „hotelem” dla robotników przymusowych, obcokrajowców. Mieszkało w nim ok. 50 osób w pokojach 2-3 osobowych, a na parterze mieściła się stołówka.

Po wojnie stał się budynkiem mieszkalnym. Został rozebrany w I połowie lat ‘60 ubiegłego wieku.

Oryginalna fotografia

Skąd się wzięła nazwa ulicy Łużyckiej?

W 1797 r. z fundacji rzemieślnika Wendego, który przeznaczył 5500 talarów na opiekę dla 10 ubogich mieszczan, powstał przytułek zwany Wende Haus. Dziś to budynek plebanii przy kościele św. Trójcy (ten z konstrukcją szachulcową).

Pod koniec XIX w. ulica przy której wybudowano przytułek - Seiten Bäudel, otrzymała nazwisko jego fundatora - Wende Strasse. Zmiana ta widoczna jest na planach miasta z 1882 i 1899 r.

W Niemczech Wendami nazywa się Łużyczan, stąd pewnie proste powojenne przełożenie nazwy ulicy, tak jak sąsiedniej Rycerskiej z Ritter Strasse.

wtorek, 16 marca 2021

Dawny pokój ślubów i odpis aktu małżeństwa

Pokój ślubów (zdjęcie kolorowane)
 

Na powyższej fotografii uwieczniono pokój (pokoik w zasadzie) ślubów. Po lewej fotel urzędnika, po prawej krzesła nowożeńców, z boków biurka miejsca dla świadków. Czy były miejsca dla gości uroczystości - nie wiem.

Zdjęcie pochodzi z książki "Das Buch der Stadt Oels in Schlesien" wydanej w 1930 r. z okazji 675. rocznicy lokacji miasta.

Strona tytułowa
 

Po oddaniu do użytku odbudowanego ratusza (1964) sala ślubów (choć to też był pokój, ale zdecydowanie większy od tego na zdjęciu) mieściła się w zajmowanych do dziś przez Urząd Stanu Cywilnego pomieszczeniach na I piętrze. W latach '70 (kiedy dokładnie?) została przeniesiona na II piętro i wtedy stała się salą z prawdziwego zdarzenia.

I pozostając w temacie - pochodzący z 1942 r. odpis aktu małżeństwa zawartego w Oels w 1879 roku pomiędzy ??? Carlem Augustem Schröderem i Marią Schroth.


 


piątek, 12 marca 2021

Kolorowana Brama Wrocławska

Efekt końcowy kolorowania zdjęć przez "sztuczną inteligencję" (w tym przypadku portal MyHeritage) czasem zaskakuje realnością. Tak jak w tym przypadku. Kolorowane zdjęcia (jak i filmy) od razu stają się "bliższe", czarno-białe w odbiorze automatycznie umieszczamy w przeszłości. Robią wrażenie zwłaszcza kolorowane filmy z czasów II wojny...

Fotografia Andrzeja Komarzyńca z roku 1965 lub 1966.


Uchwycone nieistniejące dziś budynki przy Rzemieślniczej, Wrocławskiej i Bociania 2. No i Syrena, jeśli mnie oko nie myli, model 102.
 

czwartek, 4 marca 2021

Okrężna 17


Kolejne ze zdjęć autorstwa zmarłego w listopadzie Olgierda Czernera, założyciela i wieloletniego dyrektora Muzeum Architektury we Wrocławiu.
 
Olgierd Czerner, 1929-2020
 
Odbudowa budynku przy ul. Okrężnej 17. Datując po malowidłach naskalnych, jakaś połowa lat '80 ubiegłego stulecia 😉
Nie znam historii tej kamienicy. Jedyne co udało mi się znaleźć, to to, że na planie Oels z 1911 r. stanowiła (a może jej poprzedniczka?) wraz z całą zabudową wzdłuż ul. Kościelnej część hotelu Goldener Adler mieszczącego się w Rynku.
 
Plan Oels 1911

Pod koniec lat '90 przepracowałem w niej kilka ciekawych lat. To se ne vrati 😄
A kto pamięta, co mieściło się tam po odbudowie?
 
Poniższe zdjęcia chyba sprzed rozpoczęcia odbudowy, bo wydaje mi się, że całe wnętrze budynku (z windą towarową) zostało postawione na nowo.
 
Schody, Okrężna 17 (O. Czerner)
 
Kafle w sieni, Okrężna 17 (O. Czerner)

wtorek, 2 marca 2021

Ohlauer Strasse

Kolejna widokówka z aukcji internetowej (stąd ten pasek papieru na jezdni z rasowych "kocich łbów"). Ohlauer Strasse (czyli ul. Oławska), dzisiejsza 3 Maja, od skrzyżowania z ul. Sejmową, w stronę Rynku. Widok zamyka kamienica, w której dziś jest Apteka pod Orłem.

Z książki adresowej (1921) i spisu mieszkańców (1933) wypisałem, czym zajmowali się ludzie zajmujące kamienice od ul. Zamkowej (Schloßstrasse) w naszą stronę. Jest kilka ciekawych, dziś już niespotykanych zawodów. 

Po lewej stronie, od Rynku w naszym kierunku, numery kamienic:
4 - Heinrich Sternitzke (1921) / Gustav Sternitzke (1933) - gospoda "
Schloßecke" (czyli "Róg Zamkowej" 😉). Późniejsza kawiarnia "Marysieńka".

źródło: polska-org.pl

5 - Fanny Fernbach, wdowa (1921) / Adele Licht z d. Fernbach (1933) [budynek istnieje do dziś]
6 - Paul Kotschate, Frisörmeister - fryzjer [budynek istnieje do dziś]
7 - Paul Mühlsteff, Tapezierer - tapeciarz
8 - Wilhelm Wuttke, Kaufmann - kupiec
9 - Wilhelm Wuttke (widać tylko kawałeczek z numerem budynku).

Kamienice 8 i 9 zostały później przebudowane w jedną wielką narożną kamienicę, którą widzicie poniżej. 

Narożna kamienica 8/9, róg Sejmowej i 3 Maja (źr. olesnica.org)

 Po prawej stronie w głąb ulicy (prawie żaden z tych budynków nie przetrwał stycznia '45):

63 - Bruno Schliebitz, Bäckermeister - piekarz [kamienica przebudowana w latach '80 XX w.]
64 - Max Langer, Korbmachermeister - koszykarz
65 - Friedrich Schmidt, Buchdruckereibesitzer - właściciel drukarni
66 - Robert Hantke, Messerschmiedemeister - nożownik
67 - Wilhelm Sosnicki, Fleischermeister (1921) / Wilhelm Neuman, Fleischermeister (1933) - masarz. Ciekawe, czy to zbieżność imion, czy Sosnicki stał się Neumanem?
68 - Johann Gediga, Bürstenfabrikant - szczotkarz
69 - Gustav Schütz, Konditormeister - ciastkarz, cukiernia i kawiarnia: https://www.olesnica.nienaltowski.net/kawiarnia_schutza.htm

źródło: polska-org.pl