wtorek, 1 czerwca 2021

Ludzkie szczątki przy ul. Cieszyńskiego

1 czerwca podczas prac ziemnych w pobliżu pomnika Ery Kosmicznej natknięto się na "kości i czaszki bliżej nieokreślonej liczby osób." Nie wiadomo, czy są to szczątki drugowojenne, czy też natrafiono na pozostałości cmentarza, który znajdował się przy stojącym w okolicy kościółku św. Anny. Kościółek wzniesiono około roku 1640 r. a rozebrano go w 1825 r.
Poniższy rysunek kościoła autorstwa Fryderyka Bernarda Wernera pochodzi z publikacji "Oleśnica miasto znane i nieznane, czyli oleśnicki rekonesans śląskiego Robinsona." Rysunek powstał na początku lat '70 XVIII w.

Może znalezione szczątki pochodziły z przykościelnego cmentarza i zostały "rozwleczone" po okolicy przy budowie punktowców przy Cieszyńskiego, a może nawet wcześniej, przy budowie lazaretu? Podobno on stał na dawnym terenie kościelno-cmentarnym. A być może to ktoś pochowany tuż po walkach w 1945, kto nie doczekał się dotychczas ekshumacji? Może zagadka się wyjaśni.

sobota, 22 maja 2021

50 lat różnicy... (i później)

Południowa wewnętrzna pierzeja Rynku na przestrzeni lat...

Rok 1904 r.

Rok 1954, fot. Olgierd Czerner

Rok ~1971, fot. Stefan Arczyński

czwartek, 20 maja 2021

Wizyta Kronprinza w 1904 r.

/źródło: allegro.pl/

Na Allegro pojawiła się powyższa widokówka z ceną wywoławczą 500,- zł i ceną 'kup teraz' 700,- zł... Widokówka unikatowa, nie przeczę, ale ceny trochę z kosmosu. Zobaczymy, czy będą chętni.
 
A na widokówce następca tronu Wilhelm Hohenzollern (ten z lewej) po przyjęciu defilady uczestników wojen z 1866 i 1872 roku oraz żołnierzy oleśnickiego garnizonu, defiluje przez ustrojony Rynek. Miało to miejsce 26 maja 1904 r. Podobno, aby zobaczyć Kronprinza, w Oels pojawiło się wtedy ok. półtora tysiąca przyjezdnych. Więcej o tej wizycie tu: https://www.olesnica.nienaltowski.net/Nastepca_tronu_odwiedziny_2.htm
 
Kamienice stojące na pierwszym planie dziś nie istnieją. W tym miejscu znajduje się boczne, południowe wejście do ratusza. A jak to miejsce wyglądało 50 lat później, już wkrótce...

poniedziałek, 17 maja 2021

Herrenstraße i Schloßstraße

 

Skrzyżowanie Herrenstraße i Schloßstraße, czyli dzisiejszych ulic Sejmowej i Zamkowej.  
Budynki po lewej nie przetrwały walk w styczniu 1945 r., dziś na ich miejscu znajduje się parking.
Narożny budynek po prawej, dotrwał do dziś, a na przełomie XIX i XX w. mieścił się w nim urząd skarbowy.

 

poniedziałek, 10 maja 2021

Dom za zamkiem

Od znalezionej wśród rodzinnych zdjęć fotografii domu za zamkiem zaczęła się kilkanaście lat temu moja przygoda z historią Oleśnicy. https://www.olesnica.nienaltowski.net/Dom_za_zamkiem.htm
 
A dziś ten dom na zdjęciu Andrzeja Komarzyńca, lata '60.
 
Dom za zamkiem, fot. Andrzej Komarzyniec, 196x
 
Nie wiem jak do Was, ale do mnie bardziej przemawia wersja oryginalna, niekolorowana.
/kolorowane w MyHeritage/


środa, 5 maja 2021

Magazinstraße na początku XX w.

Nowa widokówka w kolekcji cieszy tym bardziej, że to ulica, przy której obecnie mieszkam - Jana Kilińskiego, wtedy Magazinstraße.

Magazinstraße / ul. Jana Kilińskiego (obieg 1917 r.)

A na widokówce sporo ciekawostek!

Pierwszy od lewej budynek przy ulicy, to "Villa Helene", w której mieszkał m.in. Karl Bielschowsky, radny miejski, pierwszy Vorsteher der Gemeinde (przewodniczący społeczności żydowskiej?), członek zamożnego rodu Bielschowsky związanego z Oleśnicą - https://www.olesnica.nienaltowski.net/Mlyn_Bielschowsky.htm

Villa Helene ok. 1910 r. [źródło: polska-org.pl/6945492,foto.html]

Za willą Helene widać fragment garnizonowego lazaretu wybudowanego w 1859 r. Funkcję tę pełnił do roku 1922 kiedy to został przekształcony w budynek mieszkalny. Zabudowania przy Lazaretstraße 3 zostały zniszczone w styczniu 1945 r. A tuż po wojnie obecna ul. Cieszyńskiego nosiła nazwę ulicy Szpitalnej. https://www.olesnica.nienaltowski.net/Lazaret_garnizonowy.htm

Lazaret ok. 1907 r. [źródło: polska-org.pl/4011505,foto.html]

Po prawej dwa budynki stojące przy przy Gustav-Freytag-Straße, czyli dzisiejszej Pocztowej. Do tego niższego i jaśniejszego swój zakład fotograficzny w 1905 r. przeniósł Max Herden, jeden ze sławniejszych oleśnickich fotografów. Wcześniej, od 1896 r., jego zaklad mieścił się w niewidocznym już na widokówce budynku narożnym (dziś Pocztowa i Sienkiewicza). https://www.olesnica.nienaltowski.net/Herden_Max.htm

Widok sprzed remontu, 2009 r. [źródło: polska-org.pl/780654,foto.html]

 

niedziela, 2 maja 2021

Rozwiązanie zagadki tajemnicznego budynku

25 września 2006 r. na stronie olesnica.nienaltowski.net pojawiła się powyższa widokówka z zapytaniem - gdzie znajdował się ten budynek? Przez te wszystkie lata, co jakiś czas, to zdjęcie wpadało mi w oko, ale takich domów w Oels mogło być wiele i nie mogłem złapać tropu. Fragment charakterystycznego budynku na drugim planie też nie pomógł.

Niedawno zostałem obdarowany skanami zbioru widokówek zmarłego niedawno Adama Fedorowicza, w którym to zbiorze znajdowała się również ta z zagadkowym budynkiem. Skany są w rewelacyjnej jakości i dzięki temu złapałem pierwszy trop.

Tabliczka z numerem budynku, średnio czytelna, ale na moje oko, to 42 lub 47. W Oels było raptem kilka ulic z tak wysoką numeracją - Bernstadter Straße (Krzywoustego), Ohlauer Straße (3 Maja), Wartenberger Straße (Wojska Polskiego). No i Rynek, ale ten z góry skreśliłem.

Drugi trop, to fotograf, który zrobił zdjęcie - Max Bergel. Bo taka widokówka, to rzadkość, wiec może akurat fotograf mieszkał lub miał zakład gdzieś w pobliżu? Tu już krąg podejrzanych adresów wyraźnie się zawęził.

Trop trzeci, który podchwyciłem wyłącznie z ciekawości, a okazał się strzałem w 10, to adresat widokówki. Z ciekawości, bo oprócz wiedeńskiego adresu pojawiło się tam słowo Tonkünstler (istniejąca do dziś wiedeńska orkiestra). Poszukałem w Google imienia i nazwiska adresata - Waldemara Gokischa. I oprócz tego, że w maju 1919 r. występował jako pianista w Wiener Konzerthaus, to na 8 pozycji Google wyświetliło nazwisko Gokisch w spisie mieszkańców Oels! A podany tam adres upewnił mnie w poprawności wcześniejszego dochodzenia.

I tak oto, po piętnastu latach, mogę za klasykiem zawołać: 

- Szanowni Państwo! Wysoki Sądzie! To jest... tym razem nie profesor Rafał Wilczur, ale budynek przy Ohlauer Straße 43!

Dziś mniej więcej w tym miejscu znajduje się sklep Ben.
 
 
Nie wiem, czy budynek przetrwał wojnę. Ten sąsiedni, z numerem 44, został rozebrany pod koniec lat 60 (?) ubiegłego stulecia.
 
Nadawca pocztówki, Gustav Gokisch (zgodnie z podpisem - wuj Waldemara) był nauczycielem w ewangelickiej szkole dla chłopców (Evangelische Knabenschule) - dzisiejszy budynek I LO.

Co jeszcze w Google'u?

Według Międzynarodowego Katalogu Filatelistów z 1898 r. Waldemar Gokisch zamieszkiwał w Warszawie przy Wilczej 43/10. [źródło]

Waldemar Gokisz wchodził w skład kwartetu Filharmonii Warszawskiej, który 9 lutego 1904 r. uświetnił 35-lecie pracy dziennikarskiej Feliksa Fryzego, redaktora naczelnego warszawskiego Kuriera Porannego. [źródło]